Schilder in Leidschendam: van beschermd dorpsgezicht tot jaren zestig

Leidschendam is ontstaan bij de overtoom en later de sluis in de Vliet. Dat oude hart, het Damcentrum, is een beschermd dorpsgezicht met panden die teruggaan tot ver voor 1900. Daaromheen ligt een gemeente die vooral in de jaren vijftig, zestig en zeventig is gegroeid.

Het Damcentrum

In en rond het Damcentrum staat de oudste bebouwing: panden aan de Damlaan, de Sluiskant en de Damhouderstraat, veelal met houten kozijnen, roedeverdeling en gemetselde gevels van zachtgebakken steen. Omdat het gebied de status van beschermd dorpsgezicht heeft, gelden er regels voor wijzigingen aan de buitenzijde. Onderhoud in dezelfde kleur en met hetzelfde materiaal is meestal vrij van vergunning, maar een kleurwijziging of een ander verfsysteem kan dat wel zijn.

Bouwkundig gelden hier de regels van oude bouw: massieve muren zonder spouw, hout dat vochttransport nodig heeft, en een gevel die moet kunnen ademen. Een moderne, sterk filmvormende lak of een gevelcoating is hier precies het verkeerde antwoord. Meer daarover staat op de pagina monumentaal schilderwerk.

De naoorlogse wijken

Vlietwijk, De Heuvel, Prinsenhof en de omliggende buurten zijn een ander verhaal. Rijwoningen en portiekflats uit de jaren vijftig tot zeventig, met houten kozijnen die vaak in de jaren negentig of rond 2005 zijn vervangen of gerenoveerd. Waar nog origineel hout zit, is het meestal vuren of grenen met een dik verfpakket van tientallen jaren onderhoud.

Bij deze woningen is de kernvraag altijd dezelfde: doorschilderen of terug naar het hout. Ligt er een pakket van twee millimeter of meer, dan volgt de verf de beweging van het hout niet meer en scheurt hij bij de verbindingen. Doorschilderen geeft dan hooguit drie jaar rust. Het is verstandiger om per gevel te bekijken waar het pakket weg moet en waar doorschilderen nog verantwoord is, in plaats van het hele huis over een kam te scheren.

Portiekflats en verenigingen van eigenaren

Een deel van de Leidschendamse woningvoorraad bestaat uit portiekflats waarvan het buitenschilderwerk gemeenschappelijk is. Dat betekent dat een individuele eigenaar het buitenwerk niet zelfstandig kan laten uitvoeren: de VvE beslist, meestal op basis van een meerjarenonderhoudsplan. Wie als eigenaar een aanvraag doet voor gemeenschappelijk werk, doet er goed aan te melden dat het om een VvE gaat, zodat de offerte op de juiste partij wordt gericht en de vergadering er iets mee kan.

Binnenwerk in het eigen appartement is wel een individuele zaak. Daar spelen andere punten: portieken en trappenhuizen met beperkte ruimte voor materieel, en de vraag of er in een bewoonde woning gefaseerd gewerkt wordt.

De Vliet en de invloed van water

Woningen direct aan de Vliet of aan een van de vaarten hebben een hogere luchtvochtigheid rond de gevel, zeker aan de noordzijde waar de zon nauwelijks komt. Dat versnelt algengroei op geverfd houtwerk en op de gevel. Dat is op zichzelf geen schade, maar het houdt vocht vast tegen het oppervlak, en dat versnelt de veroudering van de verflaag wel. Een reiniging halverwege de onderhoudscyclus, na drie of vier jaar, scheelt hier meer dan elders.

Wat er in Leidschendam wordt gevraagd

De meest voorkomende aanvragen zijn buitenschilderwerk aan rijwoningen uit de wederopbouwperiode, houtrotherstel aan onderdorpels, binnenwerk bij verhuizing of oplevering, en onderhoudswerk aan panden in en om het Damcentrum waar de eigenaar wil weten wat er binnen het beschermde gezicht is toegestaan.

Het werkgebied loopt door in Voorburg, Stompwijk, Voorschoten en Zoetermeer. Ligt uw woning op de grens, geef dan gewoon uw postcode door.