Buitenschilderwerk: het voorwerk bepaalt de levensduur

Het buitenwerk van een woning krijgt in Zuid-Holland veel te verduren: zeewind vanaf de kust, een hoge grondwaterstand, natte winters en zomers met plotselinge hitte. Die combinatie zet houtwerk voortdurend in beweging, en juist die beweging breekt verflagen.

Wat er onder buitenschilderwerk valt

In de praktijk gaat het om kozijnen en draaiende delen, voordeuren en achterdeuren, boeidelen en windveren, dakkapellen, houten gevelbekleding en dakoverstekken. Daarbij komen vaak de bijgebouwen: een houten schuur, een garagedeur, een tuinhek langs de voorgevel. Ook stalen elementen zoals een balkonhek of een oude regenpijpbeugel horen erbij, al vragen die een andere primer.

De opbouw van een volledige beurt

1. Reinigen en ontvetten. Groene aanslag, zouten en vet van de weg hechten zich aan een verflaag. Wie daaroverheen schildert, plakt de nieuwe laag op vuil.
2. Loszittende delen verwijderen. Alles wat met een plamuurmes loskomt, moet eraf. Wat vastzit mag blijven zitten, mits het wordt opgeruwd.
3. Houtherstel. Aangetast hout wordt uitgeslepen en hersteld, of vervangen. Dit is het moment waarop meerwerk zichtbaar wordt.
4. Kaal hout gronden. Blank hout neemt vocht op zolang het onbeschermd is. Gronden gebeurt daarom zo snel mogelijk na het schuren.
5. Kitwerk vernieuwen. Rond de beglazing en bij de aansluiting met het metselwerk. Oude, verharde kit trekt scheuren waar water in loopt.
6. Twee dekkende lagen. Met voldoende droogtijd ertussen. Een tweede laag op een niet volledig uitgeharde eerste laag geeft blijvend zachte verf.

Onderhoudsbeurt of volledig herstel

De vuistregel is simpel maar wordt zelden hardop gezegd. Zit de bestaande laag over meer dan tachtig procent van het oppervlak nog goed vast, dan is een onderhoudsbeurt verdedigbaar: schuren, plaatselijk herstellen en twee lagen. Zit er meer los, of zit er scheurvorming door meerdere oude lagen heen, dan is doorschilderen weggegooid geld. Dan moet het systeem eraf, want elke nieuwe laag maakt het pakket dikker en stijver, en een dik verfpakket scheurt eerder dan een dun.

Een tweede factor is de dikte van het bestaande pakket. Op een pand dat sinds de jaren zestig om de zes jaar is overgeschilderd, ligt soms twee millimeter verf. Dat pakket kan de beweging van het hout niet meer volgen. Afbranden of afsteken is dan geen luxe maar noodzaak, en dat verklaart waarom twee offertes voor hetzelfde pand ver uiteen kunnen liggen.

Verfsystemen en wat ze in de praktijk doen

De plekken waar het altijd begint

Schade aan buitenschilderwerk ontstaat vrijwel altijd op vier plekken. De onderdorpel van het kozijn, waar water blijft staan en waar de nerf van het hout aan de kopse kant open ligt. De onderste hoek van een draaiend raam, waar de verbinding werkt en de verf scheurt. De aansluiting van het kozijn op het metselwerk, waar oude kit is uitgedroogd. En de onderzijde van boeidelen, waar water langs de gevel naar beneden loopt en niet weg kan.

Wie die vier plekken elke drie jaar controleert en de kitnaden bijhoudt, rekt de volledige beurt met jaren op. Dat is het goedkoopste onderhoud dat er bestaat, en het kost een middag.

Seizoen en planning

Buitenschilderwerk loopt van maart tot en met oktober, met de kanttekening dat de vroege lente en de late herfst minder droogtijd per dag geven. Watergedragen verf vraagt om een ondergrond boven de vijf graden en een luchtvochtigheid onder ongeveer 85 procent. In de nazomer is de kans op dauw in de vroege ochtend groot, wat betekent dat er later op de dag wordt begonnen. Een steiger die er drie weken staat in september levert daardoor minder werkbare uren op dan diezelfde steiger in juni.